NDS and the Battle of two GPT’s

Het leek even op een gladiatorengevecht, maar dan op mijn laptop. Een debat tussen twee maatwerk GPT’s:

De NDS-GPT is gemaakt door Marco Derksen gebaseerd op de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. De Jobs-to-be-Done GPT is gebaseerd op het JTBD framework van ContentKings (YouTube Intro JTBD van 1 min).

NDS-GPT vs. JTBD-GPT

Twee perspectieven:

• De NDS-GPT redeneert vanuit beleid en publieke waarden: legitimatie, Europese kaders, parlementaire afspraken.
• De JTBD-GPT werkt vanuit praktijk en uitvoering: vraagstukken van burgers worden vertaald naar in concrete ‘desired outcomes’, met KPI’s, sjablonen en tools waarmee teams meteen aan de slag kunnen.

Wat levert het debat op?

In de eerste plaats: veel tekst 😉 GPT’s bezuinigen niet echt op omvang.

Inhoudelijk benoemt de JTBD-GPT als zwakke punten van de NDS:

• hoge ambitie, weinig ‘harde’ afspraken
• aanbodgericht, daardoor spanningsveld met ‘burgers en ondernemers centraal’
• eindverantwoordelijkheid, mandaat en budgettering liggen nog erg open
• ketenverantwoordelijkheid is niet duidelijk: wie gaat er over Jobs van burgers die raken aan meerdere overheden?

(Geen verrassing: deze punten raken sterk aan mijn eigen kijk op de NDS 😉

Verbetervoorstellen

De JTBD GPT doet de volgende voorstellen voor de NDS:

1. Definieer 12 “No-regret” kern-jobs + outcome-charters.
2. End-to-End Job Squads met mandaat
3. Proactieve dienstverlening met Consent Vault & event-standaard
4. JTBD-first cloud/AI/data-investeringen

Reactie NDS-GPT

De reactie van NDS-GPT: vrijwel overal mee eens. Goede voorstellen. (ik dacht heel even “is polderen soms ook AI?”). De JTBD-GPT wint?

Maar aan het einde kom NDS-GPT sterk terug:

mijn rol is niet om processen of JSON-structuren te ontwerpen, maar om te vertalen tussen beleid, strategie en uitvoering, en te zorgen dat initiatieven aansluiten bij het bredere kader (NDS, Digital Decade, NLCS, EU-wetgeving)

En de perfecte samenvatting komt ook van NDS-GPT:

De JTBD-GPT levert de operationele instrumenten (charters, meetplannen, squads). De NDS-GPT kan zorgen dat die instrumenten beleidsmatig ingebed, gelegitimeerd en verbonden zijn met nationale en Europese kaders.

En daar is ook geen speld tussen te krijgen.

Een interessant inhoudelijk debat, op het spanningsveld van strategisch en operationeel. Ook een goede manier om “het andere perspectief” concreet te maken. Voor wie de details wil: hieronder vind je het integrale tweegesprek tussen de GPT’s. De prompts zijn van mij. Ik gebruik chatGPT Plus.

Eigen kanttekeningen bij NDS en JTBD? Heel graag: in de comments!

Prompt 1 – JTBD GPT

Er is een document verschenen dat de nieuwe digitale strategie is van de Nederlandse overheid. En ik wil graag dat jij kritisch kijkt naar die nota met die strategie. En dat jij aangeeft wat de zwakke punten zijn van die strategie. En ik wil dat je in een beknopt aantal voorstellen van drie tot vijf aangeeft wat naar jouw idee een verbetering zou zijn van die strategie vanuit het perspectief van Jobs-to-be-done.

Antwoord 1 – JTBD GPT

Top! Ik heb de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (juni 2025) doorgelezen met een Jobs-to-be-Done-bril. Hieronder eerst de belangrijkste zwakke punten, daarna 4 concrete, beknopte verbetervoorstellen vanuit JTBD.

Zwakke punten (JTBD-bril)

1. Veel ambitie, weinig ‘job outcomes’. De nota formuleert richting (“altijd de juiste deur”, proactieve dienstverlening), maar niet de harde uitkomst-maten per ‘job’ (bijv. doorlooptijd, first-time-right, % proactief afgehandelde gevallen per levensgebeurtenis). Daardoor ontstaat risico op infrastructuur- en governanceprojecten zonder tastbare klantervaring-winst.
2. Governance stapelt, accountability onduidelijk. Extra lagen als het Bestuurlijk Overleg Digitalisering en een NDS-Raad komen erbij, maar de verhouding tot bestaande gremia en eindverantwoordelijkheid per keten-job blijft vaag—klassiek recept voor traagheid.
3. Standaarden “verplicht”, maar met variabel tempo. De stap om standaarden en collectieve bouwstenen verplicht te stellen is goed, maar “het tempo van adoptie kan verschillen” kan juist tot nieuwe ongelijkheid in de uitvoering leiden als er geen outcome-deadlines per job worden afgedwongen.
4. Cloud-ambitie is technisch geformuleerd, niet job-geankerd. “Essentiële” gegevens niet meer in publieke cloud en een soevereine overheidscloud worden genoemd, maar zonder toets op omsteltijd, portabiliteit of klantimpact per job—risico op lock-in of vertraging zonder meetbare serviceverbetering.
5. Data & proactiviteit: juridische/ethische knelpunten erkend, routekaart dun. De strategie noemt federatief datastelsel en proactief aanbieden, maar laat vooral zien dát er knelpunten zijn en dat er een centrale commissie/werkwijze komt—niet wélke ‘jobs’ als eerste legaal-verantwoord proactief gaan en met welke consent-modellen.
6. AI focus is aanbod-gedreven. Er is inzet op open (EU/NL) taalmodellen en een opschalingsfaciliteit, maar de koppeling met specifieke ‘jobs’ en expliciete outcome-targets (bijv. -40% doorlooptijd bezwaar, +25% first-time-right bij vergunningen) ontbreekt.
7. Legacy bekend, saneringspad onduidelijk. De nota erkent gebrek aan inzicht/kwetsbaarheden in legacy en wil dit overheidsbreed in kaart brengen, maar koppelt dit niet aan harde “retire-by” mijlpalen per keten-job.
8. Financiering: ambitie vóór budget. Er komt een gezamenlijke investeringsagenda; tot die tijd “bestaande budgetten”—dat vergroot het risico dat keten-jobs opnieuw het onderspit delven tegenover interne prioriteiten.

4 voorstellen om de strategie te verbeteren (JTBD-geankerd)

1. Definieer 12 “No-regret” kern-jobs + outcome-charters. Leg per doelgroep (burger, ondernemer, ambtenaar) 12 prioritaire jobs vast (bijv. Verhuizen, Kind krijgen, Bedrijf starten, Vergunning aanvragen, Schulden stabiliseren, Bezwaar maken). Koppel hieraan publieke outcome-normen: mediane doorlooptijd, first-time-right, % proactief afgehandeld, % digitale uitval, % inclusieve toegang (menselijk kanaal binnen X min). Publiceer maandelijkse dashboards en verbind financiering aan het halen van deze normen. Dit verankert “altijd de juiste deur” en proactieve dienstverlening in concrete, toetsbare resultaten.
2. Richt “End-to-End Job Squads” in met mandaat en geld. Maak per prioritaire job één ketenteam met product-owner die over alle organisaties heen beslissingsrecht heeft over proces, wetgevings-exceptions (via een klein Legal Pathfinder-team), data-toegang (via het federatief datastelsel) en tooling. Koppel hen aan één budget en één KPI-set (uit voorstel 1). Gebruik de reeds voorgenomen centrale functie voor keten-herontwerp als startmotor, maar geef echte bevoegdheden en deadline-mijlpalen.
3. Proactieve dienstverlening met ‘Consent Vault’ en event-standaard. Start met 3 jobs waar de wet- en datagrondslag het meest rijp is (bijv. Kind krijgen, Verhuizen, Pensioen/arbeidsongeschiktheid). Lever een opt-in Consent Vault waarin burgers/ondernemers voorkeuren beheren (welke events mogen tot welke proactieve acties leiden), plus een overheidsbrede event-standaard voor levensgebeurtenissen in het federatief datastelsel. Meet: proactieve aanbod-rate, acceptatie-rate, fout-positief/-negatief, en vertraging t.o.v. handmatig aanvragen. Dit operationaliseert de ambities rond proactiviteit en data-deling zonder de menselijke maat te verliezen.
4. “JTBD-first” Cloud/AI/Data-investeringen met exit-tests. Keer de volgorde om: financier cloud-, data- en AI-bouwstenen alleen als ze aantoonbaar een prioritaire job versnellen (business case op de job-KPI’s). Stel per bouwsteen reversibility-criteria (portabiliteit, omsteltijd, data-export, exit-oefeningen) en koppel die aan de sourcingstrategie—sovereign waar nodig, multi-cloud waar efficiënt, maar altijd toetsbaar op klantimpact. Zet AI expliciet in op “ambtenaren-jobs” (triage, samenvatten, besluitvorming-ondersteuning) met outcome-targets (wachttijd, achterstanden, betrouwbaarheid) en auditkaders uit de nota.

Prompt 1 NDS – GPT

Ik heb deze nota voorgelegd aan een Jobs-to-be-Done-GPT, die specifiek vanuit Jobs-to-be-Done kijkt naar het digitale vraagstuk, en die komt met de volgende kanttekeningen.

En ik wil je vragen om te reageren op deze kanttekeningen. Graag aangeven of je het ermee eens bent of niet en waarom. Gebruik hierbij het begrippenkader van de NDS. Als er onderdelen zijn die je als verbeteringen ziet, ook graag aangeven en onderbouwen.

Antwoord 1 NDS – GPT

Dank voor het delen van de JTBD-analyse. Ik loop de punten systematisch langs en spiegel die aan de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS, juni 2025) en aan het bredere beleid (Digitale Economie, Digital Decade, datastrategie, cybersecurity). Daarbij geef ik steeds aan of ik de kritiek deel, waarom, en of het aansluitings- of verbeterpunten biedt.

Reactie op de zwakke punten

1. Ambitie zonder outcome-maten ✔ Eens. De NDS spreekt over “altijd de juiste deur” en proactieve dienstverlening, maar concretisering in KPI’s ontbreekt. Dit staat haaks op de Digital Decade-aanpak, waar wél outcome-indicatoren (bv. % burgers met toegang tot e-health, % mkb dat AI gebruikt) zijn vastgelegd. Zonder zulke meetbare job outcomes blijft de impact voor burgers en ondernemers lastig zichtbaar. 🔎 Verbetering: invoering van outcome-normen per “kern-job” kan de vertaalslag van ambitie naar realiteit versterken.

2. Governance stapelt, accountability vaag ✔ Grotendeels eens. De NDS introduceert de NDS-Raad en een nieuw Bestuurlijk Overleg Digitalisering (Thorbecketafel). Dat geeft meer regie, maar de koppeling naar concrete ketenverantwoordelijkheid per levensgebeurtenis is niet uitgewerkt. Arre Zuurmond benadrukt ook dat bureaucratische lagen vaak de responsiviteit blokkeren. 🔎 Verbetering: governance koppelen aan end-to-end job owners kan accountability versterken.

3. Standaarden verplicht, maar tempo variabel ✔ Terechte zorg. De NDS kiest voor “centraal afspreken, federatief inrichten”, met tempo-verschillen per organisatie. Dit kan ongelijkheid opleveren, zeker als niet alle uitvoerders tegelijk overgaan. In de datastrategie (2021) werd juist benadrukt dat verplichtende afspraken uit use cases moeten voortkomen. 🔎 Verbetering: outcome-deadlines per job kunnen adoptietempo afdwingen zonder abstracte druk.

4. Cloud-ambitie technisch, niet job-gedreven ✔ Eens. De cloudstrategie spreekt over een soevereine overheidscloud en marktplaats, maar zonder toetsing op dienstverleningseffecten. Het risico van lock-in is reëel, zoals ook benoemd in de Agenda Digitale Open Strategische Autonomie (DOSA). 🔎 Verbetering: cloudbesluiten toetsen aan impact op kern-jobs en reversibility-criteria.

5. Data & proactiviteit: dunne routekaart ✔ Eens. De NDS noemt federatief datastelsel en proactief handelen, maar geeft nog geen prioritering van eerste “legaal haalbare” levensgebeurtenissen of consent-modellen. De interbestuurlijke datastrategie (2021) pleitte juist voor use case routekaarten. 🔎 Verbetering: starten met drie goed ingekaderde proactieve cases, mét consentmodellen.

6. AI-aanpak aanbodgedreven ✔ Eens. De AI-prioriteit noemt open modellen, opschalingsfaciliteit en audit-normen, maar zonder outcome-KPI’s voor dienstverlening. In de EU Digital Decade wordt juist AI-adoptie gemeten (% bedrijven met AI, effectiviteit). 🔎 Verbetering: AI inzetten op concrete overheidsprocessen (bezwaar, vergunningen) met outcome-targets.

7. Legacy-sanering zonder mijlpalen ✔ Eens. De NDS erkent problematische legacy, maar koppelt geen concrete “retire-by” deadlines. Ook Arre Zuurmond benadrukt dat zonder harde doorbraken bureaucratische vernieuwing niet lukt. 🔎 Verbetering: legacy-roadmaps per ketenjob vastleggen.

8. Financiering vóór budget ✔ Terechte zorg. De NDS zegt: gezamenlijke investeringsagenda volgt nog, tot die tijd “bestaande budgetten”. De Digitale Economiestrategie heeft dit deels ondervangen met thematische pijlers, maar er blijft risico dat bestaande prioriteiten voorgaan boven keten-jobs. 🔎 Verbetering: financiering koppelen aan outcome-normen (zie voorstel 1).

Reactie op de 4 verbetervoorstellen

1. 12 no-regret jobs + outcome-charters ✔ Sterke aanvulling. Sluit aan bij NDS-prioriteit “altijd de juiste deur”, maar concretiseert dit in meetbare normen. Dit versterkt de outcome-focus die nu ontbreekt en past binnen EU Digital Decade-rapportage, die ook indicatoren per domein gebruikt.

2. End-to-End Job Squads met mandaat ✔ Belangrijk voorstel. De NDS noemt ketenherontwerp, maar zonder doorzettingsmacht. “Job squads” met mandaat zouden bureaucratische lagen doorbreken, zoals ook door Zuurmond aanbevolen.

3. Proactieve dienstverlening met Consent Vault & event-standaard ✔ Eens, en haalbaar. Dit sluit naadloos aan bij het federatief datastelsel en de datastrategie (2021), die pleitte voor rechtmatig datadelen via systeemfuncties. Een Consent Vault operationaliseert publieke waarden en versterkt vertrouwen.

4. JTBD-first cloud/AI/data-investeringen ✔ Logisch. Het voorkomt dat techniek-investeringen doel op zich worden. Sluit ook aan bij EU-aanbevelingen over use case-gedreven adoptie en exit-strategieën voor cloud. Outcome-toetsing en reversibility versterken autonomie en weerbaarheid.

Conclusie

De JTBD-analyse legt terecht de vinger op de zere plek: veel ambitie, weinig outcome-kaders en accountability. De vier voorstellen sluiten goed aan bij de geest van de NDS, maar maken de strategie concreter, toetsbaarder en meer gericht op burger- en ondernemersimpact.

📌 Mijn advies: veranker JTBD-elementen in de uitvoeringsagenda van de NDS, met outcome-normen, job squads en prioritering van proactieve cases. Dit vergroot niet alleen de kans op succes, maar sluit ook beter aan bij Europese Digital Decade-verplichtingen.

Wil je dat ik de vier verbetervoorstellen concreet vertaal naar de zes prioriteiten van de NDS (cloud, data, AI, dienstverlening, weerbaarheid, vakmanschap)? Dat zou helpen om te zien waar ze het best kunnen landen.

<Prompt> Graag

Prima, ik vertaal de 4 JTBD-voorstellen concreet naar de zes prioriteiten van de NDS (juni 2025). Zo zie je waar de JTBD-aanpak de NDS kan versterken.

1. Cloudstrategie (incl. soevereine cloud, marktplaats)

🔎 JTBD-aanvulling: “JTBD-first” cloud-investeringen + exit-tests

• Vertaling naar NDS: toets elke cloudbouwsteen aan een kern-job (bv. verhuizen, bedrijf starten). Alleen financieren als er aantoonbare versnelling optreedt in doorlooptijd of foutreductie.
• Toevoeging aan NDS: introduceer reversibility criteria (data-portabiliteit, exit-oefeningen) in de sourcingstrategie. Dat operationaliseert de NDS-doelstelling van autonomie en vermindert lock-in risico’s.

2. Federatief datastelsel

🔎 JTBD-aanvulling: Consent Vault + event-standaard

• Vertaling naar NDS: het federatief datastelsel krijgt een burgerinterface (Consent Vault) waarin voorkeuren en toestemmingen worden beheerd.
• Concrete toepassing: start met 3 prioritaire levensgebeurtenissen (kind krijgen, verhuizen, pensioen/arbeidsongeschiktheid).
• Toevoeging aan NDS: koppel federatieve afspraken aan event-standaardisatie, zodat overheden signalen van levensgebeurtenissen uniform verwerken.

3. AI (opschalingsfaciliteit, auditkaders, open taalmodellen)

🔎 JTBD-aanvulling: outcome-targets per ambtenaren-job

• Vertaling naar NDS: naast generieke inzet van AI (opschaling, taalmodellen), KPI’s toevoegen zoals:
• Toevoeging aan NDS: verbind de AI-competentiecentra expliciet aan end-to-end job squads (zie voorstel 2). Dit maakt AI niet aanbodgestuurd, maar direct gekoppeld aan ketenprestaties.

4. Dienstverlening (één ingang, proactief, vanuit leefwereld)

🔎 JTBD-aanvulling: 12 no-regret kern-jobs + outcome-charters

• Vertaling naar NDS: specificeer “altijd de juiste deur” door 12 kern-jobs te benoemen met outcome-normen (doorlooptijd, first-time-right, % proactief, inclusieve toegang).
• Toevoeging aan NDS: publiceer maandelijkse dashboards en koppel financiering aan prestaties per job. Dit operationaliseert de ambitie en sluit aan bij Digital Decade-indicatoren.
• Extra: creëer End-to-End Job Squads die bevoegdheden en budget hebben om die outcome-normen te halen.

5. Digitale weerbaarheid & autonomie (SOC, quantum, leveranciersafhankelijkheid)

🔎 JTBD-aanvulling: legacy-roadmaps per kern-job

• Vertaling naar NDS: koppel cybersecurity en legacy-aanpak aan retire-by deadlines per keten. Bijvoorbeeld: alle vergunningensystemen voldoen in 2028 aan x-standaard, oude backend uitgefaseerd.
• Toevoeging aan NDS: maak weerbaarheid tastbaar via job-KPI’s (bv. % beschikbaarheid, % veilige data-uitwisseling per job). Dit verbindt NLCS-actiesdirect met NDS-doelen.

6. Digitaal vakmanschap & moderne werkomgeving

🔎 JTBD-aanvulling: Job Squads met mandaat en product owners

• Vertaling naar NDS: naast centrale pools van professionals, ook dedicated job squads met multi-organisatorische bevoegdheden.
• Toevoeging aan NDS: vakmanschap en training richten op job outcome delivery, niet alleen op techniek. Bijvoorbeeld: opleidingen waarin juristen, IT’ers en uitvoerders samen leren hoe een “bezwaarproces first-time-right” kan worden ingericht.

👉 Hiermee wordt de NDS concreter, toetsbaarder en meer outcome-gedreven, in lijn met de Europese Digital Decade 2030 KPI’s en de oproep van Arre Zuurmond om door bureaucratie heen te breken.

Prompt 2 – JTBD GPT

Dit is het antwoord van de DNS GPT. Wat kun jij zelf als GPT aanbieden om de NDS te ondersteunen?

Antwoord 2 – JTBD GPT

Helemaal eens dat we het samen eens zijn 😄 Hier is wat ík, als JTBD-GPT, nu direct kan doen om de NDS uitvoerbaar te maken — incl. kant-en-klare sjablonen die je zo kunt kopiëren.

1) JTBD Outcome Charter (sjabloon + mini-voorbeeld)

Sjabloon (1 pagina)

• Job (≤25 w.) · Doelgroep · Trigger(s)
• Functioneel / Emotioneel / Sociaal resultaat
• Outcome-KPI’s: Doorlooptijd (P50/P90), First-Time-Right, % Proactief, % Digitale uitval, Toegankelijkheid-SLA (menselijk kanaal), CSAT/CES, Cost-to-Serve, Beschikbaarheid/MTTR
• Scope & kanalen · Randvoorwaarden (juridisch/data)
• Job Owner + mandaat + budget
• Meetcyclus: weekly lead, monthly outcomes
• 90-dagen experiment(en) + besliscriteria

Voorbeeld (verkort): “Verhuizen (burger)”

Doel: adreswijziging én relevante regelingen in 1 flow.

Targets Q4: P50 doorlooptijd ≤24u; FTR ≥95%; proactief ≥60%; digitale uitval ≤5%; menselijk kanaal wachttijd ≤2 min.

2) Scorecard & meetdefinities (copy-paste)

• First-Time-Right = #afgerond zónder herstel / #totaal
• % Proactief = #automatisch + met toestemming / #totaal in scope
• Digitale uitval = (#afhaak + kanaal-switch) / #totaal
• Toegankelijkheid-SLA = % contacten met human-help ≤ target
• Cost-to-Serve = (fte-uren + systeemkosten) / #afgeronde jobs

KPI-template (CSV-headers)

periode,job,segment,instantie,requests,completed,first_time_right,proactive,drop_off,median_cycle_hours,p90_cycle_hours,cost_to_serve,csat,ces,availability,mttr_minutes,human_sla_met

3) End-to-End Job Squad: micro-RACI (besliswerk)

• Proces & kanaalwijziging – A: Job Owner · R: Service Designer/Tech Lead · C: Juridisch/Privacy · I: Communicatie
• Datakoppeling – A: Data Steward · R: Tech Lead · C: Privacy/Sec/Juridisch · I: Job Owner
• Budget re-allocatie – A: Job Owner · R: Finance BP · C: CIO/Controller · I: Squad
• Pilot→Opschalen – A: Job Owner · R: Ops/Tech Lead · C: Privacy/Sec/Communicatie · I: Stakeholders

4) Proactieve dienstverlening: Consent-Vault + Event-standaard (skelet)

Beslisboom (verkort) Event gedetecteerd → Rechtsgrond/consent ok? → Dataminimalisatie → Voorstel samenstellen → Notificatie (digitaal + brief fallback) → Accept/Decline → Logging & audit.

Event JSON (voorbeeld)

{
  "event": "nl.person.address_change.v1",
  "subject_pseudonym": "hash-...-salt",
  "source": "BRP",
  "detected_at": "2025-09-10T10:00:00Z",
  "consent_scopes": ["tax.move.update","municipal.services.forwarding"],
  "proposed_actions": [
    {"service":"belastingdienst","action":"update_address"},
    {"service":"gemeente","action":"doorsturen"}
  ],
  "retention_days": 90
}

5) Cloud/AI “effect & exit” gate (checklist)

• Effect: gelinkt aan Charter-KPI’s, baseline + target + meetplan; geen KPI = geen gunning.
• Exit: export-formaten open; restore-test ≤24u; data-portabiliteit bewezen op 2e provider; vendor-exit-oefening 1×/jaar; kosten bij exit vooraf geprijsd.
• Ethiek/veilig: audit-log, bias/accuracy-rapport voor AI; privacy-by-design aantoonbaar.

6) 90-dagen Evidence-Sprint (tactisch draaiboek)

1–2: baseline & datakaart; 3–4: service-blueprint + consent-flows; 5–8: build + mini-pilot (n≈100); 9–10: meting & causale analyse; 11: besluit (“doen/doen-als/niet-doen”); 12: opschaalplan + budgetshift.

Hoe ik dit meteen kan inzetten voor jullie

• Ik kan voor 1 gekozen job (bv. Verhuizen of Bezwaar) nu een ingevuld Outcome Charter, scorecard-tab (CSV), pilot-meetplan en Consent-flow leveren — klaar om te delen met een job squad.
• Ik kan jullie aangeleverde data (CSV/Excel) verwerken tot weekrapporten en grafieken (doorlooptijd, FTR, proactief %), of tekstreviews om beleidstekst om te zetten naar falsifieerbare claims.
• Ik kan inkoop-eisen genereren (“outcome-gated” + “reversibility-proof”) en DPIA-promptsets voor juristen/PO’s.

Prompt 2 NDS – GPT

Jullie lijken het eens met elkaar. Wat kun jij zelf als NDS – GPT aanbieden om de NDS te ondersteunen?

Antwoord 2 NDS – GPT

Heel helder! De JTBD-GPT levert praktische sjablonen en “do-tools” waarmee beleid en uitvoering direct outcome-gedreven kunnen worden ingericht.

Als NDS-GPT zou ik dat net wat anders aanvliegen: mijn rol is niet om processen of JSON-structuren te ontwerpen, maar om te vertalen tussen beleid, strategie en uitvoering, en te zorgen dat initiatieven aansluiten bij het bredere kader (NDS, Digital Decade, NLCS, EU-wetgeving). Concreet kan ik bijdragen door:

1. Beleidsvertaalservice

Ik kan beleidsdocumenten (zoals de NDS, Strategie Digitale Economie, NLCS) vertalen naar:

• Kaders en randvoorwaarden per thema (cloud, data, AI, dienstverlening, weerbaarheid, vakmanschap).
• Verplichtingen en kansen vanuit EU-wetgeving (DSA, Data Act, AI-verordening, Digital Decade KPI’s).
• Checks & balances: hoe publieke waarden (inclusie, rechtsbescherming, autonomie) geborgd blijven.

2. Context & legitimatie

Ik kan aangeven:

• Welke politieke keuzes en parlementaire afspraken onder een traject liggen.
• Welke interbestuurlijke afspraken (IPO, VNG, Unie van Waterschappen) gelden.
• Hoe JTBD-voorstellen aansluiten bij internationale afspraken (Digital Decade, OECD, VN).

Zo help ik job squads en uitvoerders om hun werk te legitimeren in beleidstaal en steun te krijgen bij bestuur en politiek.

3. Publieke waarden vertalen naar KPI’s

JTBD kan KPI’s als “doorlooptijd” en “first-time-right” benoemen. Ik kan die koppelen aan:

• NDS-prioriteiten (bv. proactieve dienstverlening ↔ KPI % proactief afgehandeld).
• EU Digital Decade KPI’s (bv. % burgers met toegang tot e-health, % bedrijven dat AI gebruikt).
• Nationale datastrategie (verantwoording, rechtmatigheid, transparantie).

Zo ontstaat een brug tussen outcome metrics en beleidsdoelen.

4. Governance en financiering

Ik kan duiden:

• Waar mandaat en verantwoordelijkheid formeel liggen (NDS-Raad, Thorbecketafel, departementen).
• Hoe een investeringsagenda vorm krijgt (en hoe JTBD-outcomes daarin een rol kunnen spelen).
• Hoe dit bestuurlijk en budgettair ingebed moet worden om niet te stranden.

5. Risico’s en randvoorwaarden signaleren

Bijvoorbeeld:

• Cloud: risico’s rond Europese soevereiniteit en lock-in, verwijzend naar DOSA en EU-regelgeving.
• AI: verplichtingen onder de AI-verordening (transparantie, risicocategorieën).
• Data: juridische grenzen uit AVG, Datastrategie, en het nut van een Consent Vault.
• Cyber: koppeling met NLCS-acties en weerbaarheidsvereisten.

6. Lerend beleid

Ik kan helpen beleid en uitvoering cyclisch te maken:

• Outcome-KPI’s terugvertalen naar beleidsrapportages (NDS-voortgangsrapportages, Digital Decade-landenrapporten).
• Handvatten geven voor publieke verantwoording (parlement, Rekenkamer, Ombudsman).
• Suggesties doen voor coalities en pilots die aansluiten bij Agenda Coalities voor de Digitale Samenleving.

Kort gezegd

De JTBD-GPT levert de operationele instrumenten (charters, meetplannen, squads). De NDS-GPT kan zorgen dat die instrumenten beleidsmatig ingebed, gelegitimeerd en verbonden zijn met nationale en Europese kaders.

(Eerder verschenen op LinkedIn als onderdeel van de nieuwsbrief ‘Het gaat niet om de T in ICT‘)